Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Ένα ακόμη ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ που μετέφρασε ο μεγάλος μας ποιητής Γιάννης Ρίτσος. Ο Θάνος Μικρούτσικος μελοποίησε με ευαισθησία τους στίχους του ποιήματος αυτού αλλά σε μετάφραση του Γιώργου Παπαλεονάρδου. Το τραγούδησε ανεπανάληπτα η Μαρία Δημητριάδη. Εδώ το τραγουδάμε εμείς και το αφιερώνουμε στη μνήμη της. Το βίντεο είναι από ηχογράφηση που κάναμε στην τάξη μας.



Θα γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών
Είμαστε μες στο δικό μας κόσμο

Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει
Τα πιο όμορφα παιδιά δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα
Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα

Κι αυτό που θέλω να σου πω
το πιο όμορφο απ' όλα
δε στο 'χω πει ακόμα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ

Ο Ναζίμ Χικμέτ είναι μεγάλος Τούρκος ποιητής με παγκόσμια αναγνώριση. Γεννήθηκε στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη. Ανήκε σε πλούσια τουρκική οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν πασάς και διευθυντής εφημερίδας.
Το 1919, βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί πήγε στη Μόσχα. Η κομουνιστική επανάσταση του 1917 είχε επικρατήσει. Ο Χικμέτ ζει μέσα στον πυρετό της. Παρακολουθεί το ρωσικό λαό στην επώδυνη προσπάθειά του να θεμελιώσει το σοσιαλισμό. Ενστερνίζεται τις σοσιαλιστικές ιδέες. Γυρίζει στην πατρίδα του κομουνιστής.
Το 1925 καταδικάστηκε σε 15 χρόνια φυλακή. Κατόρθωσε να φύγει κρυφά για τη Ρωσία. Ύστερα από χρόνια πήρε αμνηστία και ξαναγύρισε στην Τουρκία. Το 1938, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 28 ετών. Έμεινε στα κάτεργα της Προύσας ως το 1951. Τότε έκανε απεργία πείνας. Οι πνευματικοί άνθρωποι του κόσμου ξεσηκώθηκαν και ζήτησαν την απελευθέρωσή του. Πράγματι ελευθερώθηκε και εγκαταστάθηκε στη Μόσχα όπου και πέθανε ένα πρωινό του Ιουνίου του 1963.

Εργασία της Βίκυ Μ.
Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια Σχολική Υδρία




Ναζίμ Χικμέτ
Ο Ναζίμ Χικμέτ (20 Νοεμβρίου 1901- 3 Ιουνίου 1963) ήταν Τούρκος ποιητής και δραματουργός, τα έργα του οποίου μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τουρκίας. Πέθανε στη Μόσχα από καρδιακή προσβολή.

Ύφος γραφής
Αν και τα πρώτα του ποιήματα γράφτηκαν με συλλαβικό μέτρο, ο Χικμέτ σταδιακά απομακρύνθηκε από τα στενά πλαίσια του μέτρου και της ομοιοκαταληξίας και άρχισε να αναζητεί νέα μορφή για τα ποιήματά του. Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων διαμονής του στη Σοβιετική Ένωση (1922-1925), η αναζήτηση αυτή έφτασε στο αποκορύφωμά της. Προτίμησε τον ελεύθερο στίχο, ο οποίος ταίριαζε και με την πλούσια φωνολογία της τουρκικής γλώσσας. Επηρεάστηκε κυρίως από το Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι. Πολλά από τα ποιήματά του μελοποιήθηκαν από το γνωστό Τούρκο συνθέτη Ζουλφού Λιβανελί, ενώ αρκετά μελοποιήθηκαν και από το συνθέτη Μάνο Λοΐζο και τον Θάνο Μικρούτσικο. Με υπουργικό διάταγμα ο ποιητής ανέκτησε, μετά θάνατον, την τουρκική υπηκοότητα που του αφαιρέθηκε το 1951 εξαιτίας των πολιτικών του πεποιθήσεων[

Ποιήματα μελοποιημένα από τον Μάνο Λοΐζο και τον Θάνο Μικρούτσικο
Αν με τη μεσολάβηση
Απερίγραπτη λένε
Για τη ζωή
Η πιο όμορφη θάλασσα
Μονάκριβή μου
Όπως ο Κερέμ
Στηθάγχη
Το δίχτυ
Κι αν τα μάτια σου"
Σχεδόν μισό αιώνα μετά το θάνατό του ο ποιητής Ναζίμ Χικμέτ, ένας από τους σημαντικότερους Τούρκους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, θα ανακτήσει την τουρκική υπηκοότητα που του είχε αφαιρεθεί το 1951, όταν καταδικάστηκε για τις μαρξιστικές θέσεις του.

Ο Χικμέτ, η ποίηση του οποίου έφερε νέα πνοή στην Τουρκία τη δεκαετία του 1930 θεωρείται από πολλούς ως ο μεγαλύτερος ποιητής της Τουρκίας του 20ού αιώνα. Πολλοί λογοτέχνες, όπως ο Νομπελίστας συγγραφέας Ορχάν Παμούκ, υποστηρίζουν ότι η περίπτωση του Χικμέτ είναι ένα παράδειγμα της καταπίεσης των διανοουμένων στη σύγχρονη Τουρκία.

Όπως ανακοίνωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Τσεμίλ Τσιτσέκ, το υπουργικό συμβούλιο υπέγραψε τη Δευτέρα ένα διάταγμα με το οποίο αποδίδεται και πάλι η τουρκική υπηκοότητα στον Ναζίμ Χικμέτ Ραν, όπως ήταν το πλήρες όνομα του μεγάλου ποιητή.

Ο Χικμέτ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και πέθανε εξόριστος στη Μόσχα το 1963, σε ηλικία 61 ετών. Είχε γίνει διάσημος στη Δύση και τα έργα του μεταφράστηκαν σε 50 γλώσσες. Κάποια από τα γνωστότερα είναι "Το ερωτευμένο σύννεφο", "Γιατί αυτοχτόνησε ο Μπενερτζή" και "Η γελάδα". Στη χώρα του όμως θεωρείτο, ακόμη και μετά το θάνατό του, αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, λόγω των δεσμών του με το Κομμουνιστικό Κόμμα και την τότε Σοβιετική Ένωση. Συνολικά έμεινε στη φυλακή 15 χρόνια.

"Τα αδικήματα τα οποία ανάγκασαν τις αρχές να του αφαιρέσουν, την εποχή εκείνη, την υπηκοότητα, δεν θεωρούνται εγκλήματα σήμερα", πρόσθεσε ο Τσιτσέκ.

Ο "γίγαντας με τα γαλανά μάτια", όπως τον αποκαλούσαν, τιμήθηκε με το βραβείο Ειρήνης το 1955. Υποχρεώθηκε όμως να εγκαταλείψει την πατρίδα του και πέθανε εξόριστος στη Μόσχα, όπου και ενταφιάστηκε. "Η οικογένειά του και όχι η κυβέρνηση θα αποφασίσει εάν θα επαναπατρίσει τα λείψανά του. Για εμάς δεν υπάρχει πρόβλημα", διευκρίνισε ο Τσιτσέκ.



Ο "γίγαντας με τα γαλανά μάτια", όπως τον αποκαλούσαν, τιμήθηκε με το βραβείο Ειρήνης το 1955

Ναζὶμ Χικμέτ - Ποιήματα

Γιὰ τὴ ζωή
Γιὰ τὴ ζωή 2
Τὰ τραγούδια τῶν ἀνθρώπων
Στοὺς δεκαπέντε συντρόφους
Κλαίουσα ἰτιά
Γιὰ τὰ τραγούδια μου
Ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι δική μας
Αὐτὸ εἶναι ὅλο
Δὲ μᾶς ἀφήνουν νὰ τραγουδᾶμε
Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ γαρύφαλο
Μονάκριβή μου
Αὐτόγραφο

Γιὰ τὴ ζωή
(ἀπόδοση: Γιάννης Ρίτσος)

Γιὰ τὴ ζωή
Ἡ ζωὴ δὲν εἶναι παῖξε-γέλασε
Πρέπει νὰ τήνε πάρεις σοβαρά,
Ὅπως, νὰ ποῦμε, κάνει ὁ σκίουρος,
Δίχως ἀπ᾿ ὄξω ἢ ἀπὸ πέρα νὰ προσμένεις τίποτα.
Δὲ θά ῾χεις ἄλλο πάρεξ μονάχα νὰ ζεῖς.
Ἡ ζωὴ δὲν εἶναι παῖξε-γέλασε
Πρέπει νὰ τήνε πάρεις σοβαρὰ
Τόσο μὰ τόσο σοβαρὰ
Ποὺ ἔτσι, νὰ ποῦμε, ἀκουμπισμένος σ' ἕναν τοῖχο
μὲ τὰ χέρια σου δεμένα
Ἢ μέσα στ᾿ ἀργαστήρι
Μὲ λευκὴ μπλούζα καὶ μεγάλα ματογυάλια
Θὲ νὰ πεθάνεις, γιὰ νὰ ζήσουνε οἱ ἄνθρωποι,
Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ποτὲ δὲ θά ῾χεις δεῖ τὸ πρόσωπό τους
καὶ θὰ πεθάνεις ξέροντας καλὰ
Πὼς τίποτα πιὸ ὡραῖο, πὼς τίποτα πιὸ ἀληθινὸ
ἀπ᾿ τὴ ζωὴ δὲν εἶναι.
Πρέπει νὰ τηνε πάρεις σοβαρὰ
Τόσο μὰ τόσο σοβαρὰ
Ποὺ θὰ φυτέυεις, σὰ νὰ ποῦμε,
ἐλιὲς ἀκόμα στὰ ἑβδομῆντα σου
Ὄχι καθόλου γιὰ νὰ μείνουν στὰ παιδιά σου
Μὰ ἔτσι γιατὶ τὸ θάνατο δὲ θὰ τόνε πιστεύεις
Ὅσο κι ἂν τὸν φοβᾶσαι
Μὰ ἔτσι γιατί ἡ ζωὴ θὲ νὰ βαραίνει
πιότερο στὴ ζυγαριά.


Τὰ τραγούδια τῶν ἀνθρώπων
Τὰ τραγούδια τῶν ἀνθρώπων
εἶναι πιὸ ὄμορφα ἀπ᾿ τοὺς ἴδιους
πιὸ βαριὰ ἀπὸ ἐλπίδα
πιὸ λυπημένα
πιὸ διαρκῆ.

* * *
Πιότερο ἀπ᾿ τοὺς ἀνθρώπους,
τὰ τραγούδια τους ἀγάπησα.
Χωρὶς ἀνθρώπους μπόρεσα νὰ ζήσω,
ὅμως ποτὲ χωρὶς τραγούδια·
μοὔτυχε ν᾿ ἀπιστήσω κάποτε
στὴν πολυαγαπημένη μου,
ὅμως ποτέ μου στὸ τραγούδι
ποὺ τραγούδησα γι᾿ αὐτήν·
οὔτε ποτὲ καὶ τὰ τραγούδια
μ᾿ ἀπατήσανε.

* * *
Ὅποια κι ἂν εἶναι ἡ γλῶσσα τους
πάντοτε τὰ τραγούδια τὰ κατάλαβα.

* * *
Σ᾿ αὐτὸν τὸν κόσμο τίποτα
ἀπ᾿ ὅσα μπόρεσα νὰ πιῶ
καὶ νὰ γευτῶ
ἀπ᾿ ὅσες χῶρες γνώρισα
ἀπ᾿ ὅσα μπόρεσα ν᾿ ἀγγίξω
καὶ νὰ νιώσω
τίποτα, τίποτα
δὲ μ᾿ ἔκανε ἔτσι εὐτυχισμένον
ὅσο τὰ τραγούδια...


Στοὺς δεκαπέντε συντρόφους
Δὲ χύνουν δάκρυ
μάτια ποὺ συνηθίσαν νὰ βλέπουνε φωτιὲς
δὲ σκύβουν τὸ κεφάλι οἱ μαχητὲς
κρατᾶν ψηλὰ τ᾿ ἀστέρι
μὲ περηφάνεια
δὲν ἔχουμε καιρὸ νὰ κλαῖμε τοὺς συντρόφους
τὸ τρομερό σας ὅμως κάλεσμα
μὲς στὴ ψυχή μας
κι οἱ δεκαπέντε σας καρδιὲς
θὲ νὰ χτυπᾶνε
μαζί μας
τὸ σιγανό σας βόγγισμα
σὰν προσκλητήρι
χτυπᾶ στ᾿ ἀφτιά μας
σὰν τὸν ἀντίλαλο βροντῆς.
Στάχτη θὰ γίνεις κόσμε γερασμένε
σοῦ ῾ναι γραφτὸς ὁ δρόμος
τῆς συντριβῆς
καὶ δὲ μπορεῖς νὰ μᾶς λυγίσεις
σκοτώνοντας τ᾿ ἀδέρφια μας τῆς μάχης
καὶ νὰ τὸ ξέρεις
θὰ βγοῦμε νικητὲς
κι ἂς εἶναι βαριές μας
οἱ θυσίες.
Μαύρη ἐσὺ θάλασσα γαλήνεψε
τὰ κύματά σου
καὶ θά ῾ρθει ἡ μέρα ἡ ποθητὴ
ἡ μέρα της ειρήνης
τῆς λευτεριᾶς σου
ὦ ναὶ θά ῾ρθει
ἡ μέρα ποὺ θ᾿ ἁρπάξουμε τὶς λόγχες
ποὺ μὲς στὸ αἷμα τὸ δικό μας
ἔχουνε βαφτεῖ.

1921
Κλαίουσα Ἰτιά
Κυλοῦσε τὸ νερὸ
καὶ στὸν καθρέφτη του γυαλίζονταν ἰτιὲς
τὰ πλούσια τὰ μαλλιά τους λούζαν λυγερές.
Καὶ τὰ σπαθιὰ τ᾿ ἀστραφτερά τους
χτυπώντας στοὺς κορμοὺς
καλπάζαν κατακόκκινοι μὲς στοὺς δρυμοὺς
καλπάζαν πρὸς τὴ δύση
μεθύσι!...
Καὶ τότε ξάφνου
σὰ τὸ πουλὶ τὸ λαβωμένο
τὸ πληγωμένο
στὸ φτερό του
γκρεμίστηκ᾿ ἕνας καβαλάρης
ἀπ᾿ τ᾿ ἄλογό του.
Δὲ σκλήρισε
τοὺς ἄλλους πού ῾φευγαν δὲ ζήτησε
τὰ βουρκωμένα μάτια του ἐγύρισε
μονάχα γιὰ νὰ δεῖ
τὰ πέταλα ποὺ λάμπαν.
Τὸ ποδοβολητὸ ἐσβοῦσε μὲς στὴ φύση
καὶ τ᾿ ἄλογα ἐχάνονταν στὴ δύση!
Καμαρωτοὶ ἐσεῖς καβαλαρέοι
Ὦ κόκκινοι κι ἀστραφτεροὶ καβαλαρέοι
καβαλαρέοι φτερωτοὶ
καμαρωτοὶ
ὡραῖοι!...
Μ᾿ ἴδιες φτεροῦγες πέταξη ἡ ζωὴ ποὺ ῥέει!
Ὁ φλοῖσβος τοῦ νεροῦ σταμάτησε
ἐχάθη
οἱ ἴσκιοι ἐβυθίστηκαν στοῦ σκοταδιοῦ τὰ βάθη
τὰ χρώματα σβηστῆκαν
στὰ μάτια του τὰ πένθιμα
τὰ πέπλα κατεβῆκαν
καὶ τῆς ἰτιᾶς ἡ φυλλωσιὰ
χαϊδεύει τὰ μαλλιά του!
Μὴ κλαῖς ἰτιά μου θλιβερὰ
καὶ μὴ βαριοστενάζεις
πάν᾿ ἀπ᾿ τὰ σκοτεινὰ νερὰ
τὸ δάκρυ μὴ σταλάζεις
Ὦ μὴ στενάζεις
μὲ σφάζεις.

1925


Γιὰ τὰ τραγούδια μου
Δὲν ἔχω πήγασο μὲ σέλαν ἀργυρὴ
οὔτε καὶ πόρους
-ὅπως τοὺς λέν᾿- ἀδήλους
δὲν ἔχω μήτε γῆ
μιὰ σπιθαμὴ
μονάχα ἕνα ποτηράκι μέλι
σὰ νά ῾ναι φλόγα λαμπερή.
Αὐτὸ εἶναι τὸ βιός μου
κι εἶναι καὶ γιὰ τοὺς φίλους
κι ἐνάντια σ᾿ ὅλους τους ἐχθροὺς
ἐντός μου
φυλάγω αὐτὸν τὸν πλοῦτο μου
ἕνα ποτήρι μέλι.
Ὑπομονή, συντρόφοι, ὑπομονὴ
καὶ θὰ ῾ρθει μέρα ἡ τρανὴ
ναὶ θά ῾ρθει!
-Σ᾿ αὐτοὺς πού ῾χουν τὸ μέλι θὲ νὰ ῾ρθεῖ
ἡ μέλισσα ἡ μιὰ
ἀπ᾿ τὴ Βαγδάτη.

1935


Ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι δική μας
Ἡ χώρα αὐτὴ π᾿ ὁρμᾶ ἀπ᾿ τὴν Ἀσία μὲ καλπασμὸ
καὶ ποὺ προβάλλει
τ᾿ ὥριο κεφάλι
σὰν τὸ πουλάρι
γεμάτο χάρη
πρὸς τῆς Μεσόγειος τὸ νερὸ
ἡ χώρ᾿ αὐτὴ εἶναι δική μας
μὲ ματωμένους τοὺς καρποὺς
δόντια σφιγμένα
πόδια γυμνά.
Σὰ μεταξένιο τούτη ἡ γῆ μας
εἶναι χαλί μας
τούτη ἡ γῆ μας
ἡ κόλασή μας
τούτ᾿ ἡ παράδεισο
εἶναι δική μας.
Ἡ θέλησή μας
τώρα τρανεύει
νά ῾ναι δική μας
παντοτινὰ
νὰ ζοῦμε λεύτεροι σὰ δέντρα
σὰ τὰ δεντρὰ τοῦ ἴδιου δάσου
ἀδερφωμένα
ἀγκαλιαστά.

1948
Δὲ μᾶς ἀφήνουν νὰ τραγουδᾶμε
Δὲ μᾶς ἀφήνουν Ῥόμπσον νὰ τραγουδᾶμε
δὲ μᾶς ἀφήνουν καναρίνι
πού ῾χεις φτερὰ ἀητοῦ
μαῦρε ἀδερφέ μου
δόντια ποὺ ἔχεις
μαργαριτάρια
δὲ μᾶς ἀφήνουν νὰ ψηλώσουμε φωνή.
Φοβοῦνται Ῥόμπσον
φοβοῦνται τὴν αὐγή,
ν᾿ ἀκούσουνε φοβοῦνται
καὶ ν᾿ ἀγγίσουν
φοβοῦνται ν᾿ ἀγαπήσουν
φοβοῦνται ν᾿ ἀγαπήσουνε σὰν τὸν Φερχὰτ
(Ἀλήθεια θὰ ῾χετε κι ἐσεῖς ἕναν Φερχὰτ
οἱ νέγροι πῶς νὰ τόνε λένε Ῥόμπσον;)
Φοβοῦνται τὰ γεννήματα
τὴ γῆς
τὸ γάργαρο νερὸ φοβοῦνται τῆς πηγῆς
φοβοῦνται
νὰ θυμοῦνται
καὶ τὶς χαρές τους
τὸ χέρι ἑνὸς φίλου δὲν ἔσφιξε ποτέ τους
τὸ χέρι τους
ζεστὸ
σὰν τὸ πουλὶ
χωρὶς νὰ θέλει σκόντα
προμήθειες
ἡ κάποια ἀναβολὴ
στὴ πλερωμή.
Φοβοῦνται τὴν ἐλπίδα
φοβοῦνται Ῥόμπσον νὰ ἐλπίσουν
φοβοῦνται καναρίνι
πού ῾χεις φτερὰ ἀητοὺ
φοβοῦνται τὰ τραγούδια μας
μὴ τοὺς τσακίσουν.

Ὀχτώβρης 1949
Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ γαρύφαλο
Ἔχω πάνω στὸ τραπέζι μου
τὴ φωτογραφία τοῦ ἀνθρώπου
μὲ τ᾿ ἄσπρο γαρούφαλο
ποὺ τὸν τουφέκισαν
στὸ μισοσκόταδο
πρὶν τὴν αὐγὴ
κάτω ἀπ᾿ τὸ φῶς τῶν προβολέων.
Στὸ δεξί του χέρι
κρατᾶ ἕνα γαρούφαλο
πού ῾ναι σὰ μιὰ φούχτα φῶς
ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ θάλασσα
τὰ μάτια του τὰ τολμηρὰ
τὰ παιδικὰ
κοιτάζουν ἄδολα
κάτω ἀπ᾿ τὰ βαριὰ μαῦρα τους φρύδια
ἔτσι ἄδολα
ὅπως ἀνεβαίνει τὸ τραγούδι
σὰ δίνουν τὸν ὅρκο τους
οἱ κομμουνιστές.
Τὰ δόντια του εἶναι κάτασπρα
ὁ Μπελογιάννης γελᾶ
καὶ τὸ γαρούφαλο στὸ χέρι του
εἶ


Εργασία Δημήτρη Σ.
Πηγές: Βικιπαίδεια και http://www.phys.uoa.gr

Χτίστες
(Από το βιβλίο: Γλώσσα ΣΤ Δημοτικού)

Τραγουδάνε οι χτίστες.
Να χτίζεις μη θαρρείς
που ΄ναι να τραγουδάς ένα τραγούδι.
Είναι μια υπόθεση κάπως δύσκολη.
Των οικοδόμων η καρδιά είναι
σαν μια πλατεία για γιορτές,
λαμποκοπάει,
μα η σκαλωσιά δεν είναι
μια πλατεία για γιορτές,
εκεί 'ναι λάσπη κι άνεμος και χιόνι,
τα χέρια που ματώνουν.
Εκεί δεν είναι πάντα φρέσκο το ψωμί,
πάντα ο καφές ζεστός δεν είναι.
Να χτίζεις μη θαρρείς
που ΄ναι να τραγουδάς ένα τραγούδι,
μα είναι λεβέντες όλο πείσμα οι χτίστες,
κι η οικοδομή ανεβαίνει,
μ' έφοδο τον ουρανό κυριεύει,
ψηλά και πιο ψηλά, πάντα ψηλότερα.
Στο πρώτο κι όλας πάτωμα
αράδιασαν τις γλάστρες τα λουλούδια,
και πάνω στα φτερά τους τα πουλιά
τον ήλιο φέρνουνε στο πρώτο μπαλκονάκι...

Ναζίμ Χικμέτ
(μετάφρ. Γιάννης Ρίτσος)

ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Κύριο άρθρο: Αρχαία ελληνική μουσική







Ο Αρίων σε θαλάσσιο άτι, έργο του Γουΐλιαμ-Άντολφ Μπούγκερο (1855).

Τη μεγάλη σημασία που έδιναν οι αρχαίοι Έλληνες στη μουσική φανερώνουν πλήθος ποιητικές αναφορές, παραστάσεις και μύθοι. Έτσι ο Ορφέας με την λύρα του γοήτευε τ' άγρια θηρία, οι πέτρες, γοητευμένες από το παίξιμο του Αμφίονα, πήγαιναν χορεύοντας και έμπαιναν μόνες τους στη θέση που έπρεπε όταν πρωτοκτιζόταν η Θήβα, και ο Αρίωνας γοήτευε με την κιθάρα του τα δελφίνια της θάλασσας. Οι μύθοι αυτοί φανερώνουν μια βαθιά πίστη στη δύναμη της τέχνης των ήχων και παραπέμπουν σε πεποιθήσεις για τις μαγικές ιδιότητες της μουσικής, κοινές σε όλους σχεδόν τους μουσικούς πολιτισμούς του κόσμου.
Είδη και μορφές
Η αρχαία ελληνική μουσική ήταν μονοφωνική. Από τις σωζόμενες πηγές μαρτυρείται επίσης ένα είδος ετεροφωνίας, ενώ η πολυφωνία φαίνεται ότι δεν ήταν σε χρήση. Το αρχαιοελληνικό μέλος ταυτιζόταν απόλυτα με την ποίηση με τρόπο που ήχος και λόγος συνταιριάζονταν σε ένα αδιαίρετο σύνολο, όπου ο ρυθμικός στίχος υπαγόρευε το ρυθμό της μελωδίας (μέτρο) και δενόταν μαζί του. Γι' αυτό και τις περισσότερες φορές, ποιητής και συνθέτης ήταν το ίδιο πρόσωπο. Έτσι το μέτρο της ποίησης καθόριζε και το μέτρο της μουσικής που έφτασε σε μεγάλη ποικιλία, παρακολουθώντας την πλούσια ποιητική μετρική και τους τρόπους της απαγγελίας.
Την πρώτη μορφή έντεχνης ποίησης και μουσικής τη συναντάμε στην μορφή του ομηρικού έπους. Σε αυτά τα χρόνια οι αοιδοί (ποιητές και μουσικοί ταυτόχρονα) ιστορούσαν - άλλοτε σε συμπόσια και άλλοτε σε επίσημες γιορτές και αγώνες - πολεμικές δόξες και κατορθώματα, συνοδεύοντας την απαγγελία τους με τη λύρα ή την κιθάρα. Φήμιος, Θάμυρης, Δημόδοκος είναι ονόματα αοιδών που αναφέρει ο Όμηρος σαν τους πιο ξακουστούς της εποχής του.
Στους ίδιους καιρούς ήταν γνωστά και διάφορα άλλα λαϊκά τραγούδια, όπως ο θρήνος και ο ιάλεμος (μοιρολόι), ο λίνος (θρηνητικό τραγούδι για τον αποχωρισμό θέρους και φθινοπώρου), ο υμέναιος (τραγούδι του γάμου), ο κώμος (που έκλεινε τα γλέντια) και άλλα.
Σε αντίθεση με την επική, η λυρική ποίηση, που αναπτύχθηκε τον 7ο και 6ο αιώνα, εκφράζει υποκειμενικά συναισθήματα του ποιητή. Με τις ωδές, τους παιάνες, τα επινίκια, τα παρθένεια, τα επιθαλάμια, ανάδειξαν την άφταστη τέχνη τους σειρά ολόκληρη από λυρικούς ποιητές ο Αλκαίος, η Σαπφώ, ο Ανακρέοντας, ο Πίνδαρος, η Κόριννα, ο Στησίχορος είναι οι πιο γνωστοί της εποχής εκείνης.
Ο 5ος π.Χ. αιώνας είναι ο αιώνας ακμής της αττικής τραγωδίας και κωμωδίας, που φαίνεται να έχει τις ρίζες της στη λατρεία του Διονύσου και ιδιαίτερα στο διθύραμβο και σε άλλα χορευτικά τραγούδια, όπως τα φαλλικά, με σκωπτικό και άσεμνο πολλές φορές περιεχόμενο. Το νέο αυτό δραματικό είδος έδενε αναπόσπαστα ποίηση, μουσική και χορό. Έτσι τα χορικά μέρη, τραγουδιόνταν με συνοδεία αυλού, ενώ οι μονόλογοι και οι διάλογοι γίνονταν με συνοδεία λύρας ή κιθάρας.
Η ενόργανη μουσική (αυλητική και κιθαριστική τέχνη) αναπτύσσεται και αυτή σε πολύ μεγάλο βαθμό από το β' μισό του 5ου αι. π.Χ. Στους διάφορους μουσικούς αγώνες, που διοργανώνονταν, οι καλύτεροι αυλητές και κιθαρωδοί, έπαιρναν χρηματικά ή άλλου είδους βραβεία. Ανάμεσά τους ακουστός ο αυλητής Σακάδας, θριαμβευτής στους Δελφικούς αγώνες, και ο Τιμόθεος από τη Μίλητο. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ενόργανη αυτή συνοδεία του τραγουδιού, χρησιμοποιούσε, πολλές φορές, διάφορα μετρικά μελωδικά στολίδια, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως αλλοιωνόταν έτσι, και ο μονόφωνος χαρακτήρας της μουσικής, αφού μοναδικός σκοπός του ενόργανου ήχου, ήταν η υπογράμμιση του ρυθμού, που λογαριαζόταν ως το βασικότερο στοιχείο της μουσικής.
Μουσικά όργανα
Όσο για τα μουσικά τους όργανα, αυτά ήταν έγχορδα, κρουστά και πνευστά. Το δοξάρι ήταν άγνωστο στους αρχαίους Έλληνες. Τα έγχορδα ήταν συνήθως του τύπου της λύρας (χέλυς, βάρβιτος, κιθάρα, φόρμιγξ). Από τα τέλη τουλάχιστον του 7ου αιώνα π.Χ. υπήρχαν και κάποια είδη άρπας (τρίγωνον), ενώ από τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. μαρτυρούνται και κάποιες πανδουρίδες (έγχορδα του τύπου του λαούτου), οι οποίες θεωρούνται πρόγονοι του σημερινού ταμπουρά, κατασκευαστικά και ετυμολογικά.
Στα πνευστά συγκεταλέγονταν συνήθως οι αυλοί, μονοί ή διπλοί, με διπλή συνήθως γλωσσίδα, σαν τον σημερινό ζουρνά και οι σύριγγες, μονοκάλαμες ή πολυκάλαμες. Κλασικός στην ελληνική λογοτεχνία είχε γίνει ο συνδυασμός της λύρας (ή κιθάρας) με τον αυλό.
Κρουστά ήταν τα κρόταλα ή κρέμβαλα, τα τύμπανα, τα κύμβαλα, καθώς και διάφορα σείστρα και κουδούνια (κώδωνες). Η χρησιμοποίηση του κρουστών δεν ήταν τόσο διαδεδομένη στην αρχαία ελληνική μουσική, εκτός από τις τελετές οργιαστικού χαρακτήρα, όπου γινόταν χρήση κυρίως τυμπάνων, κυμβάλων και κουδουνιών.
Ελληνιστική εποχή
Στην ελληνιστική εποχή ο λόγος, η μουσική και ο χορός αρχίζουν να διαχωρίζονται σε ξεχωριστούς κλάδους και να μην αποτελούν σαν και πρώτα μια τέλεια ενότητα. Έτσι, ο διθύραμβος, από ομαδικό, λατρευτικό τραγούδι που ήταν, τώρα τραγουδιέται από ένα πρόσωπο για να φανερωθεί και να επιβληθεί, ένα πνεύμα δεξιοτεχνίας. Αρχίζει η εποχή των "βιρτουόζων", που είναι περιζήτητοι και πληρώνονται μεγάλα ποσά.

Βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή
Κύριο άρθρο: Βυζαντινή μουσική
Λέγοντας βυζαντινή μουσική εννοούμε τη μουσική της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας, όπως διαμορφώθηκε στους βυζαντινούς χρόνους και μετά από την πτώση της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Όπως οι περισσότερες μορφές τέχνης που έχουν σωθεί από εκείνη την εποχή, έτσι και η βυζαντινή μουσική εξυπηρέτησε βασικά την Εκκλησία και αποτελεί μια σύνθεση από αρχαία ελληνικά, στοιχεία και διάφορες ανατολικές μουσικές επιδράσεις.
Χαρακτηριστικά στοιχεία της βυζαντινής μουσικής είναι: η μονοφωνία, η έλλειψη ενόργανης συνοδείας και το σημειογραφικό παρασημαντικό της σύστημα, που εξελίχθηκε σταδιακά στο πέρασμα των αιώνων. Η Ορθόδοξη Εκκλησία από τους πρώτους κιόλας χριστιανικούς αιώνες, είχε αποκλείσει τα μουσικά όργανα από την λατρεία. Βέβαια από τον 4ο αιώνα βρίσκουμε στο Παλάτι, στον Ιππόδρομο, στην Αγία Σοφία κ.ά. το όργανο (εφεύρεση του Αλεξανδρινού Κτησίβιου), το οποίο χρησίμευε στην κοσμική μουσική και μόνο για την εκγύμναση των ψαλτών.
Την ιστορία της βυζαντινής μουσικής μπορούμε να τη χωρίσουμε σε 3 εποχές.

Νεοελληνική μουσική
Κύριο άρθρο: Νεοελληνική μουσική
Με τον όρο νεοελληνική μουσική εννοείται το σώμα της ελληνικής μουσικής και καλύπτει χρονικά την περίοδο από τον 16ο αιώνα έως τη σύγχρονη εποχή. Από τις απαρχές της νεοελληνικής μουσικής και τον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, τη νεοελληνική όπερα, τη Νεοελληνική Εθνική Μουσική Σκηνή, την νεοελληνική ηλεκτρακουστική εποχή, τον Ν. Σκαλκώτα και τον Γ.Α. Παπαϊωάννου η νεοελληνική μουσική φέρει εγγενώς ένα πλούσιο παρελθόν σε ό.τι αφορά στη λόγια και τη λαϊκή της παράδοση.
Δημοτικό τραγούδι
Κύριο άρθρο: Δημοτικό τραγούδι
Το ελληνικό δημοτικό τραγούδι αναπτύχθηκε παράλληλα με την βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική και διαδόθηκε κυρίως με προφορικά μέσα. Είναι και αυτό μονοφωνικό και τροπικό στη δομή του, ενδεικτικό μάλιστα είναι ότι η πιστότερη καταγραφή του γίνεται με την βυζαντινή σημειογραφία. Δεν ήταν άγνωστο επίσης το φαινόμενο κατά το οποίο τα λόγια γνωστών εκκλησιαστικών μελών αντικαθιστούνταν ακόμα και με σατυρικούς στίχους και τραγουδιούνταν σε γιορτές και πανηγύρια, πράγμα που είναι αποδεδειγμένο ότι συνέβαινε κατά καιρούς και με την δυτική εκκλησιαστική μουσική του Μεσαίωνα.
Ακριτικό και Κλέφτικο
Ως αρχή του δημοτικού τραγουδιού θεωρείται το ακριτικό τραγούδι, που δημιουργήθηκε στη χρονική περίοδο από τον 9ο έως και 11ο αιώνα περίπου. Η θεματολογία του ήταν η ζωή και τα ηρωικά κατορθώματα των ακριτών, που κατοικούσαν στα σύνορα της βυζαντινής αυτοκρατορίας με σκοπό την προστασία των συνόρων από τις συχνές εξωτερικές επιθέσεις της εποχής. Τη σκυτάλη από το ακριτικό τραγούδι πήρε το κλέφτικο, το οποίο διαδόθηκε από στόμα σε στόμα και σε πανηγύρια στα χρόνια της τουρκοκρατίας, με κορύφωση στην περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.Το κλέφτικο τραγούδι ήταν δημιούργημα της ρωμέικης ζωής, εμπνευσμένο από τη ζωή και τη δράση των κλεφτών και των αρματωλών είναι γεμάτο από αυθορμητισμό και ειλικρίνεια συγκίνησης.

Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3ης ΟΜΑΔΑΣ: Τάκης Κ., Κωστής Π., Δημήτρης Σ., Γιώργος Δ.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ, ΜΝΗΜΕΙΑ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

ΛΟΝΔΙΝΟ

Αξιοθέατα



Οι Heritage Lines με λεωφορεία Routemaster είναι τo κινητό αξιοθέατο της πόλης
Η βρετανική πρωτεύουσα περιλαμβάνει πληθώρα ιστορικών μουσείων και θεάτρων, μέγαρα μουσικής, παλάτια καθώς και αεροδρόμια και σιδηροδρομικούς σταθμούς. Είναι επίσης η έδρα πολλών πρεσβειών από όλο τον κόσμο.
Μουσεία και πινακοθήκες
Ανάμεσα στα αξιοθέατα της πόλης είναι το Βρετανικό Μουσείο, του οποίου η ιστορία ξεκινά το 1783. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον αξιόλογα μουσεία στον κόσμο και εδρεύει στο Μπλούμσμπερι. Το Μουσείο Τισό είναι επίσης δημοφιλές. . Εκεί εκτίθενται κέρινα ομοιώματα από προσωπικότητες της Γαλλικής Επανάστασης αλλά και παλαιών και σύγχρονων (εν ζωή και μη) πολιτικών, καλλιτεχνών και προσωπικοτήτων από όλο τον κόσμο. Άλλα μουσεία είναι το Εθνικό Στρατιωτικό Μουσείο, το Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, όπου εκτίθενται κοσμήματα και έργα από την εποχή της Αναγέννησης, το Μουσείο του Λονδίνου, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και Επιστημών, το Μουσείο Ουέλιγκτον, με εκθέματα από το αποικιακό παρελθόν, το Αυτοκρατορικό Πολεμικό Μουσείο, το Μουσείο του Σαιν Τζέιμς Πάλας, που ξανακτίστηκε το 19ο αιώνα και αποτελεί την έδρα του Πρίγκιπα της Ουαλίας, το Μουσείο Θεάτρου, το Εθνικό Ναυτικό Μουσείο, το Μουσείο Μεταφορών, η Συλλογή Ουάλας, με έργα της γαλλικής τέχνης του 18ου αιώνα, το Μουσείο Ντιζάιν και πλήθος άλλων. Επίσης, το Λονδίνο κοσμείται από αξιόλογες πινακοθήκες, όπως η Βασιλική Πινακοθήκη, η Εθνική Πινακοθήκη[136] στην Πλατεία Τραφάλγκαρ, η Πινακοθήκη Τέιτ , με έργα τέχνης από το 16ο αιώνα και έπειτα[137], η Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης Τέιτ, η Πινακοθήκη Κουρτό και άλλες.


Ιστορικά κτήρια
Το Μάτι του Λονδίνου

Ηλιοβασίλεμα πάνω από τον Ποταμό Τάμεση, με τη Γέφυρα του Λονδίνου.

Ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Παύλου.
Τα περισσότερα κτήρια είναι κτισμένα με τούβλο.[139] Γενικά, δεν υπάρχει ενιαία αρχιτεκτονική στην πόλη. Η πλειονότητα των κτηρίων προέρχονται από τη Βικτωριανή εποχή και την εποχή του βασιλιά Εδουάρδου. Ελάχιστα κτήρια που σώζονται σήμερα κτίστηκαν πριν την πυρκαγιά του 1666, όπως ο Πύργος του Λονδίνου. Το Αββαείο του Ουεστμίνστερ χρονολογείται από το 1050 και είναι ένα από τα ιστορικότερα κτήρια της πόλης. Ο Πύργος του Λονδίνου φιλοξενεί συλλογή από κοσμήματα του αγγλικού Στέμματος και έχει 20 πύργους. Αρκετοί ιστορικοί ναοί βρίσκονται στην πόλη, όπως ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Παύλου που κτίστηκε το 17ο αιώνα και φημίζεται για το σπουδαίο του θόλο, ο πέτρινος καθεδρικός ναός του Σάδορκ Ρόγιαλ από την εποχή του Μεσαίωνα, ο ναός του Σαιντ Μπράιαντ του 1675, ο καθεδρικός ναός του Ουεστμίνστερ (20ός αιώνας) καθώς επίσης και τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ, των αρχών του 19ου αιώνα. Στο τελευταίο κτήριο κατοικεί ο εκάστοτε Μονάρχης. Αξιόλογο είναι και το κτήριο του Βρετανικού Κοινοβουλίου ή Ανάκτορα του Ουεστμίνστερ, κτήριο του οποίου η θεμελίωση έγινε το 1050, καθώς επίσης και το μεσαιωνικό Κάστρο του Ουίνδσορ. Οι επισκέπτες επίσης μπορούν να δουν άλλα ανάκτορα, όπως το ανάκτορο του Λάμπετ (έδρα του αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι), το ανάκτορο Χάμπτον Κορτ, που χρονολογείται από το 16ο αιώνα, το Κουίνς Χάουζ του 17ου αιώνα και το ανάκτορο του Κένσινγκτον, από το 19ο αιώνα. Πέρα από αυτά, η πόλη φημίζεται για τη βιομηχανική της αρχιτεκτονική, με ενδεικτικά τα κτήρια στην περιοχή Ντόκλαντς (αποβάθρες στον Τάμεση). Στο Μόνιουμεντ βρίσκεται ο υψηλότερος κίονας στον κόσμο και χρονολογείται από το 17ο αιώνα.
Κήποι
Η πόλη έχει πολλούς κήπους. Ο μεγαλύτερος στην κεντρική περιοχή είναι τα βασιλικά πάρκα του Χάιντ Παρκ (Hyde Park) και των κήπων του Κένσινγκτον (Kensington), γειτονικών του.[140] Στο πάρκο του Κένσινγκτον βρίσκεται και ο αρχαιότερος επιστημονικός ζωολογικός κήπος στον κόσμο, κοντά σε ένα ακόμα τουριστικό αξιοθέατο, το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων της Μαντάμ Τισό. Επίσης, υπάρχουν οι κήποι Χόλαντ Παρκ (Holland Park) στη δυτική άκρη του κεντρικού Λονδίνου, και το πάρκο του αντιβασιλέα στη βόρεια άκρη. Αυτό το πάρκο βρίσκεται επίσης κοντά στην οδό Μπέικερ (Baker), όπου "έζησε" ο Σέρλοκ Χολμς. Πιο κοντά στο κεντρικό Λονδίνο είναι τα μικρότερα βασιλικά πάρκα του Γκριν Παρκ (Green Park) και του πάρκου Σαιντ Τζέιμς (St James's Park). Το Χάιντ Παρκ, ειδικότερα, είναι δημοφιλές για τον αθλητισμό και μερικές φορές τις υπαίθριες συναυλίες που πραγματοποιούνται εκεί. Διάφορα μεγάλα πάρκα βρίσκονται έξω από το κέντρο της πόλης, συμπεριλαμβανομένων των υπόλοιπων βασιλικών πάρκων, του πάρκου του Γκρήνουιτς (Greenwich) στο νοτιοανατολικό σημείο της πόλης [141] και του πάρκου του Ρίτσμοντ (Richmond) στο νοτιοδυτικό σημείο. Το εξωτερικό νοτιοανατολικό Λονδίνο είναι γνωστό για τους ανοιχτούς χώρους και τις εκτενείς δασώδεις περιοχές του.
Άλλα μνημεία και αξιοθέατα
Ο επισκέπτης μπορεί επίσης να δει τη Γέφυρα του Λονδίνου, η οποία κτίστηκε στη θέση της γέφυρας του Τάμεση, το 1894. Το Κόβεντ Γκάρντεν αποτελεί σημείο αναφοράς για την αρχιτεκτονική ιστορία της πόλης. Οι μουσικόφιλοι μπορούν να επισκεφθούν την περίφημη Βασιλική Όπερα, ενώ η Βρετανική Βιβλιοθήκη περιέχει πάνω από 150 εκατομμύρια τίτλους βιβλίων. Σημαντικά αξιοθέατα είναι επίσης η Βασιλική Ακαδημία Τεχνών, το Άλμπερτ Χολ[142] , η Στήλη του Νέλσον, που είναι εθνικά αναγνωρισμένο μνημείο στην Πλατεία Τραφάλγκαρ και στη μνήμη του Οράτιου Νέλσωνα[143], το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, το Πλανητάριο, το Ενυδρείο και το σύμπλεγμα Μιλένιουμ Ντόμ, που χαρακτηρίζεται από τον πελώριο θόλο (Θόλος της Χιλιετίας).

Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3ης ΟΜΑΔΑΣ: Τάκης Κ., Κωστής Π., Δημήτρης Σ., Γιώργος Δ.

Ώρα για επιστροφή

Να επιστρέψουμε στη Βέροια!

Ή όχι ακόμα;

Ώρα όμως δεν είναι;

Στην παιδική χαρά

Παιδιά είμαστε!

Να μην παίξουμε και λιγάκι;

Μια υπέροχη παραλία

Και μια βόλτα με το αυτοκίνητο

Στη διαδρομή προς το μουσείο

Στο δρόμο, πηγαίνοντας προς το εργαστήριο (μουσείο). Εκεί είδαμε αντικείμενα που βρέθηκαν στις ανασκαφές. Οι άνθρωποι, φύλακες-ξεναγοί, ήταν πολύ ευγενικοί. Και στο χώρο του οικισμού και στο μουσείο.

Ανάμεσα στις καλύβες του οικισμού

Καλύβες, κυκλικές και ορθογώνιες, κατασκευασμένες από ξύλο, βρύα και πηλό, στηριγμένες πάνω σε ξύλινες πλατφόρμες. Δεν ξεχνάμε ότι είναι μια αναπαράσταση του νεολιθικού οικισμού, που όμως μας μεταφέρει στον τρόπο ζωής και την κοινωνική οργάνωση των ανθρώπων εκείνης της μακρινής εποχής.

Καλύβα στη διαχωριστική γραμμή του νερού

Αυτή η καλύβα είναι κατασκευασμένη ακριβώς στη διαχωριστική γραμμή του νερού, πάνω σε στέρεο έδαφος. Κατασκευή νεότερου σταδίου, όταν οι τοίχοι ήταν καλύτερα χτισμένοι ώστε ο κίνδυνος από επιθέσεις ζώων να έχει ελαχιστοποιηθεί. Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι κάτοικοι ζητούσαν προστασία στο τμήμα του οικισμού που ήταν πάνω σε πασάλους.

Σκεύος

Σκεύος (αντίγραφο) στο νεολιθικό λιμναίο οικισμό Δισπηλιού.

Η καλύβα του γεωργού

Εσωτερικό καλύβας γεωργού με αντίγραφα εργαλείων που χρησιμοποιούσε, κατασκευασμένων από ξύλο, πέτρα και οστά.

ΚΑΛΥΒΕΣ

Δύο καλύβες σε δύο διαφορετικές φάσεις οικοδομικής ικανότητας. Ορθογώνια η αριστερή, κυκλική η δεξιά.Χωρίς σοβάτισμα η αριστερή, με σοβάτισμα η δεξιά, με τη χρήση λάσπης από τη λίμνη ανακατωμένης με φυτικό υλικό από αυτήν, ώστε να βελτιωθεί η θερμομόνωση και η αντοχή των τοίχων.

ΒΑΡΚΑ ΧΩΡΙΣ ΚΑΘΙΣΜΑ

Κατασκευή από μονοκόματο ξύλο, με μία κοιλότητα και επίπεδο πυθμένα.

Δισπηλιό.

Πηγαίνοντας προς τον οικισμό

ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΛΕΜΒΟΥ

Βάρκα επίπεδου πυθμένα, κατασκευασμένη με το σκάλισμα θέσεων σε ένα μονοκόματο κορμό (μονόξυλο), μορφής πολύ παρόμοιας με τις αλιευτικές βάρκες που χρησιμοποιούνται στη λίμνη Ορεστιάδα ακόμα και σήμερα.

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΜΙΛΟΥΝ

Σήμερα επισκευτήκαμε τον προϊστορικό λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού, που βρίσκεται σε απόσταση επτά χιλιομέτρων από την πόλη της Καστοριάς. Ήταν εντυπωσιακό γιατί έχει δημιουργηθεί ένα "οικομουσείο". Δηλαδή μια αναπαράσταση του οικισμού που υπήρχε εδώ, πριν από 7.500 χρόνια. Υπάρχουν εδώ ευρήματα πρωτοφανή, με όλες τις κοινωνικές δραστηριότητες του ανθρώπου. Έχουμε εδώ για πρώτη φορά, ένα μουσικό όργανο, μια φλογέρα που κατασκευάστηκε στο 5.500 π.Χ. Δηλαδή υπήρχε αντίληψη της μουσικής, όπως και ακροατήριο που άκουγε ένα μουσικό κομμάτι. Μια κοινωνική σχέση.΄
Αλλά βρέθηκε και μια ξύλινη πινακίδα, όπου υπάρχουν επάνω χαράγματα, που μας αποκαλύπτει μια προσπάθεια του ανθρώπου να επικοινωνήσει, μιας και πρόκειται ασφαλώς για ένα κείμενο. Μας φανερώνει από πόσο παλιά ο άνθρωπος, στο χώρο του Αιγαίου, προσπάθησε να "γράψει". Δηλαδή η γραφή αυτή άρχισε να εφαρμόζεται στην περιοχή αυτή,3000 χρόνια πριν από τις γνωστές σουμεριακές πινακίδες, που θεωρούνταν ως τώρα οι παλαιότερες.

Ο ΣΙΔΕΡΟΜΑΣΑΣ

ΛΙΛΙΠΟΥΠΟΛΗ

Στη βιομηχανική πλευρά του Πόρτο Λίλη
ένα μόνο μηχάνημα θα δεις
Σιδερομάσας είναι το όνομά του
το ξακουστό στα πέρατα της γης

Μάσα, σιδερομάσα, μάσα, σιδερομάσα,
μάσα δυνατά πετρέλαιο, βενζίνα, κοκ και ορυκτά
και βγάζε, βγάζε, βγάζε απανωτές κονσέρβες,
σαγιονάρες,
τσίχλες ευωδιαστές, σαμπρέλες, ζελατίνες και νάιλον
κλωστές
και ό,τι άλλο θέλουν οι καταναλωτές.

Είσαι της επιστήμης το καμάρι,
είσαι της τεχνικής ο Παρθενών
και σε ζητοκραυγάζουν μ'ένα στόμα
οι τεχνοκράτες όλων των χωρών.

Μάσα, σιδερομάσα, μάσα, σιδερομάσα,
μάσα δυνατά πετρέλαιο, βενζίνα, κοκ και ορυκτά
και βγάζε, βγάζε, βγάζε απανωτές νάιλον σακούλες,
σαγιονάρες,
σκόνες χρωματιστές, φορμάικες, λεκάνες και βάρκες
φουσκωτές
και ό,τι άλλο θέλουν οι καταναλωτές.

Μαριανίνα Κριεζή

ΑΦΙΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΚΑΠΝΙΣΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ

Δημιουργία αφίσσας: Δημήτρης Σ.

Όταν κάποιος καπνίζει, μόρια βλαβερών ουσιών, όπως μόρια πίσσας, νικοτίνης κ. ά. εισέρχονται στους πνεύμονες. Κάποια από τα μόρια αυτά επικάθονται στα τοιχώματα των μικροσκοπικών κυψελίδων και εμποδίζουν την ανταλλαγή αερίων, ενώ άλλα, μέσω των κυψελίδων περνούν στο αίμα προκαλώντας πολλά διαφορετικά προβλήματα.
Αν είμαστε κοντά του, εισπνέουμε και εμείς βλαβερές ουσίες. Οι παθητικοί καπνιστές αντιμετωπίζουν τους ίδιους κινδύνους με τους καπνιστές. Πρέπει, λοιπόν, να αποφεύγουμε την παραμονή σε χώρους που καπνίζουν άλλοι, να αποφεύγουμε, όπως λέμε αλλιώς, το παθητικό κάπνισμα.

Η καλύτερη αφίσσα μας για την "ημέρα χωρίς αυτοκίνητο"

"ημέρα χωρίς αυτοκίνητο"

Σύνθεση-σχεδίαση:Λευτέρης Σ.

Τραγούδι : Η Συγκέντρωση της Ε.Φ.Ε.Ε.

Ενα τραγούδι που έγγραψε ο Διονύσης Σαββόπουλος

με τον τίτλο "Η Συγκέντρωση της Ε.Φ.Ε.Ε."

Η πλατεία ήταν γεμάτη
με το νόημα που ’χει κάτι απ’ τις φωτιές
Στις γωνίες και τους δρόμους
από συντρόφους οικοδόμους, φοιτητές
Και εσύ έφεγγες στη μέση όλου του κόσμου κι ήσουν φως μου
κατακόκκινη νιφάδα σε γιορτή
Σε γιορτή που δεν ξανάδα στη ζωή μου τη σκυφτή

Η πλατεία ήτανε άδεια
και τρελός απ’ τα σημάδια σα σκυλί
Με συνθήματα σχισμένα
σ’ έναν έρωτα για σένα έχω χυθεί
Στ’ αμφιθέατρο σε ψάχνω, στους διαδρόμους και τους δρόμους
και ζητώ πληροφορίες και υλικό
Να φωτίσω τις αιτίες που μ’ αφήνουνε μισό

Η πλατεία είναι γεμάτη
κι απ’ το πρόσωπό σου κάτι έχει σωθεί
Στον αγώνα του συντρόφου
στην αγωνία αυτού του τόπου για ζωή
Στα παιδιά και στους εργάτες, τους πολίτες, τους οπλίτες
στα πλακάτ και τη σκανδάλη που χτυπά
Η συγκέντρωση ανάβει κι όλα είναι συνειδητά

ΝΕΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟΝ ΠΙΟ ΑΠΟΜΑΚΡΟ ΠΛΑΝΗΤΗ

ΝΕΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟΝ ΠΙΟ ΑΠΟΜΑΚΡΟ ΠΛΑΝΗΤΗ

Ο πιο απόμακρος γνωστός πλανήτης, ένας μεγάλος και θερμός κόσμος γεμάτος με σταγονίδια σιδήρου και σε τροχιά γύρω από ένα άστρο απόστασης 5.000 ετών φωτός από τη Γη, ανακαλύφθηκε με την βοήθεια μιας πρωτοποριακής τεχνικής.Η ανακοίνωση, πραγματο-ποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα κατά την ετήσια Συνέλευση της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρίας (AAS) στο Seatle των ΗΠΑ, προετοιμάζοντας το έδαφος για το μεγάλο εξερευνητικό κύμα ανίχνευσης νέων πλανητών στα επόμενα χρόνια.Η ανακάλυψη αυτή επεκτείνει τις δυνατότητες των αστρονόμων που έχουν αφοσιωθεί στο κυνήγι των νέων εξωπλανητών πέρα από το σημερινό όριο των 160 ετών φωτός. Ο αριθμός των αστέρων τα οποία μπορούν να εξετασθούν τώρα πια ανέρχεται μεταξύ των 40.000 ως 100 εκατομμυρίων ετών φωτός, αναφέρουν χαρακτηριστικά οι επιστήμονες της εκπληκτικής ανακάλυψης.Ο πλανήτης έχει μέγεθος περίπου όσο ο Δίας και ολοκληρώνει μια πλήρη περιφορά γύρω από το μητρικό του άστρο κάθε 29 ώρες, δηλαδή πλησιέστερα και από τον Ερμή (ο πρώτος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος). Το νέο ουράνιο σώμα ανακαλύφθηκε εξαιτίας του περάσματός του μπροστά από το άστρο, όπως φαίνεται από τη Γη. Οι αστρονόμοι παρατήρησαν μια ελαφριά βύθιση του αστρικού φωτός καθώς ο πλανήτης πέρασε ακριβώς μπροστά του.Όπως δηλώνουν οι ερευνητές, το παραπάνω φαινόμενο είναι παρόμοιο με την οπτική παρατήρηση ενός κουνουπιού καθώς πετά μπροστά από το φως ενός φακού σε απόσταση 320 χιλιομέτρων!Κατά τα τελευταία χρόνια μια νέα προσέγγιση στο κυνήγι πλανητών έχει σημειώσει μεγάλη άνοδο. Περισσότερα από δέκα ερευνητικά προγράμματα προσπαθούν να ανιχνεύσουν πλανήτες τη στιγμή της διέλευσής τους μπροστά από το άστρο τους. Πολυάριθμες δυσκολίες με τη νέα μέθοδο έχουν εμφανιστεί, όμως μια ομάδα φαίνεται να πρωτοπορεί αυτήν την περίοδο. Ο Andrzej Udalski (Πανεπιστημιακό Παρατηρητήριο της Βαρσοβίας) και οκτώ συνάδελφοι του προγράμματος OGLE ΙΙΙ ερεύνησαν 52.000 αστρικά σώματα όμοια με τον Ήλιο στον αστερισμό του Τοξότη για σημάδια πλανητικών διελεύσεων. Πέρσι οι ίδιοι επιστήμονες ανέφεραν περισσότερα από 40 αστέρια που φαίνονται να διασχίζονται επανειλημμένα από τους μικρούς, αμυδρούς πλανητικούς συνοδούς τους.Η πρώτη όμως επίσημη καταγραφή μιας πλανητικής διέλευσης ανακοινώθηκε στην συνεδρίαση της AAS όπου, μια ομάδα με υπεύθυνους τους Maciej Konacki (Caltech) και Dimitar Sasselov (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics) ανήγγειλαν τον πρώτο πλανήτη που επιβεβαιώθηκε από τις διέλευσης τύπου OGLE. Χρησιμοποιώντας διάφορα μεγάλα τηλεσκόπια συμπεριλαμβανομένου και ένα από τα δύο τηλεσκόπια Keck των 10 μέτρων της Mauna Kea, στη Χαβάη, η ομάδα απέβαλλε τους περισσότερους υποψήφιους ως δυαδικά αστρικά συστήματα (δηλαδή δύο άστρα σε τροχιά μεταξύ τους). Όμως το αντικείμενο σε τροχιά γύρω από το άστρο OGLE-TR-56 φαίνεται να έχει μάζα όμοια με του Δία."Στεκόμαστε στο κατώφλι μιας νέας εποχής εξερεύνησης και ανακάλυψης," ανέφερε χαρακτηριστικά ο εν λόγω αστρονόμος Dimitar Sasselov. "Έχουμε βρει έναν καλύτερο τρόπο ανίχνευσης νέων κόσμων στο εσωτερικό του Γαλαξία μας, ο οποίος προετοιμάζει το έδαφος για νέες μελλοντικές πλανητικές ανακαλύψεις."Ακόμα περισσότεροι πλανήτεςΆλλοι αστρονόμοι ήταν επίσης συγκινημένοι. "Η μέθοδο της διέλευσης (transit method) θα προσκομίσει πολλαπλές ανιχνεύσεις στα ερχόμενα χρόνια," είπε η Debra Fischer, αστρονόμος του Berkeley στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, και μέλος της πιο επιτυχημένης μέχρι σήμερα ομάδας κυνηγών πλανητών της Γης. H επιστημονική ομάδα της Fischer, με αρχηγούς τους φημισμένους Geoffrey Marcy (Berkeley) και Paul Butler (Carnegie Institution της Washington) ανιχνεύει νέους εξωηλιακούς πλανήτες με τη μέθοδο της ταλάντευσης (Wooble Method). Σε μια συνέντευξή της την περασμένη εβδομάδα, η Fischer, που είχε δει τα νέα αποτελέσματα, ανέφερε ότι οι δύο τεχνικές θα πρέπει να συνεργαστούν οπωσδήποτε.Η μέθοδο ταλάντευσης της Fischer, επίσης γνωστή ως τεχνική Doppler, χρησιμοποιείται με επιτυχία μόνο σε αστέρια μέσα σε ακτίνα 160 ετών φωτός από τη Γη. Απαιτεί επίσης πολύ μεγάλα τηλεσκόπια και μεγάλες χρονικές περιόδους -ίση με τον χρόνο που χρειάζεται ο υποψήφιος πλανήτης για μια πλήρη τροχιακή περιφορά. Ενώ από την άλλη, η νέα μέθοδο της διέλευσης μπορεί να χρησιμοποιήσει τα μέτρια σε διάμετρο τηλεσκοπικά συστήματα, ενώ περιορίζεται στα πολυπληθή αστρικά πεδία, όπου ο τεράστιος αριθμός αστεριών προσφέρει μια καλή πιθανότητα για μια ανίχνευση ακόμα κι αν οι πιθανότητες είναι χαμηλές για κάθε άστρο.Το μεγάλο όμως πλεονέκτημα της μεθόδου διέλευσης είναι ότι μπορεί να προσδώσει πολύ περισσότερες επιστημονικές πληροφορίες για τους πλανήτες που ανακαλύπτει. Αξίζει να αναφερθεί ότι χρησιμοποιήθηκε το 2001 για να επανεξετάσει την ύπαρξη ενός διερχόμενου πλανήτη που είχε ανακαλυφθεί αρχικά με την μέθοδο της ταλάντευσης. Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν με την μέθοδο της διέλευσης παρείχαν τις πρώτες σημαντικές πληροφορίες από την ατμόσφαιρα ενός πλανήτη εκτός του ηλιακού μας συστήματος."Η τεχνική Doppler θα συνεχίσει να διερευνά τους κοντινότερους γείτονές μας," δήλωσε η Fischer. "Αυτά τα κοντινά αστέρια θα μπορέσουν όμως να εξερευνηθούν πιο ολοκληρωμένα με τις μελλοντικές διαστημικές αποστολές της NASA: τις Space Interferometry Mission και Terrestrial Planet Finder."Οι πλανήτες τύπου OGLEΗ νέα ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε από μια ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα, η οποία μελέτησε πέρυσι εκατομμύρια αστέρια σε ένα αρκετά συμπυκνωμένο (από άστρα) σημείο του ουρανού. Το Οπτικό Πείραμα Βαρυτικού Φακού (OGLE) προσδιόρισε δεκάδες αστρικά σώματα προς το κέντρο του Γαλαξία μας, που φαίνονταν σαν κάτι να περνάει από μπροστά τους. Τα σημαντικά αυτά δεδομένα της μεθόδου OGLE δημοσιεύθηκαν στο κοινό, έτσι ώστε οποιοσδήποτε επιστήμονας να μπορέσει να παρακολουθήσει τους υποψηφίους.Η νέα εργασία επιδίωξε να ξεκαθαρίσει ποια από τα υποψήφια σώματα ήταν αστρικοί σύντροφοι ή πραγματικοί πλανήτες. Τα άστρα τύπου OGLE εξετάστηκαν με το τηλεσκόπιο των 1,5 μέτρων του Αστεροσκοπείου Fred L. Whipple στην Αριζόνα και το τηλεσκόπιο Magellan 6,5 μέτρων του Παρατηρητήριο Las Campanas της Χιλής. Οι πέντε επικρατέστεροι υποψήφιοι εξετάστηκαν στην συνέχεια με το Φασματόμετρο HIRES (High Resolution Echelle Spectrometer) τοποθετημένο στο Παρατηρητήριο Keck της Χαβάης. Τελικά, ένα άστρο, το OGLE-TR-56, βρέθηκε να φιλοξενεί έναν πλανήτη, ο οποίος και ονομάστηκε OGLE-TR-56b.Οι αστρονόμοι υπολογίζουν ότι ο πλανήτης είναι περίπου 2,6 φορές το μέγεθος του Δία αλλά λίγο ελαφρύτερος, με πυκνότητα ίση με τον Κρόνο. Μάλλον έχει σχηματιστεί αρκετά μακρύτερα από το μητρικό του άστρο ενώ μετανάστευσε στην τρέχουσα στενή τροχιά του. Η ατμόσφαιρά του παρουσιάζει θερμοκρασία 1.700 βαθμών Κελσίου. Μια τέτοια θερμοκρασία ευνοεί στην ύπαρξη σύννεφων ατόμων σιδήρου. Με πιο απλά λόγια, όταν βρέχει το πιο πιθανό είναι να βρέχει μικροσκοπικά σταγονίδια σιδήρου!

Με λίγα λόγια

Ο πιο απόμακρος γνωστός πλανήτης, ένας μεγάλος και θερμός κόσμος γεμάτος με σταγονίδια σιδήρου και σε τροχιά γύρω από ένα άστρο απόστασης 5.000 ετών φωτός από τη Γη, ανακαλύφθηκε με την βοήθεια μιας πρωτοποριακής τεχνικής από την Αμερικανική Αστρονομική Εταιρία (AAS) στο Seatle των ΗΠΑ. Οι αστρονόμοι υπολογίζουν ότι ο πλανήτης είναι περίπου 2,6 φορές το μέγεθος του Δία αλλά λίγο ελαφρύτερος, με πυκνότητα ίση με τον Κρόνο. Μάλλον έχει σχηματιστεί αρκετά μακρύτερα από το μητρικό του άστρο ενώ μετανάστευσε στην τρέχουσα στενή τροχιά του. Η ατμόσφαιρά του παρουσιάζει θερμοκρασία 1.700 βαθμών Κελσίου. Μια τέτοια θερμοκρασία ευνοεί στην ύπαρξη σύννεφων ατόμων σιδήρου. Με πιο απλά λόγια, όταν βρέχει το πιο πιθανό είναι να βρέχει μικροσκοπικά σταγονίδια σιδήρου!